Plan yap, hedef belirle, zamanı yönet
Dersleri, üniteleri ve alt konuları haftanın günlerine ve günün saatlerine yayarak bir plan kur. Uygulanabilir süreler kullan; temel ihtiyaçlar ve sosyalleşme için yeterli zaman ayır.
4. bölüm
Saatlerce ya da günlerce yanlış teknikle çalışılan ders akılda kalmaz. Doğru teknikle hem çalışma süresi kısalır hem anlama ve akılda tutma artar. İlk iş kendi öğrenme tarzını keşfetmek: kimi dinleyerek ya da izleyerek, kimi problem çözerek, tartışarak ve tekrar ederek öğrenir. Sözel ve sayısal dersler için verimli teknikler de farklı olabilir.
Dersleri, üniteleri ve alt konuları haftanın günlerine ve günün saatlerine yayarak bir plan kur. Uygulanabilir süreler kullan; temel ihtiyaçlar ve sosyalleşme için yeterli zaman ayır.
Öğrendiğin konuyu başkasına anlatınca daha derin öğrenirsin; anlatırken eksiklerin görünür ve hızla tamamlanır. Yeni konu hakkında soru sormak ya da soruları cevaplamak da öğrenmeyi pekiştirir.
Masada yalnız o oturumun malzemesi kalsın; gereksiz eşyalar odağı dağıtır. Odayı iyi aydınlat, gözlerin yorulmasın. Mümkünse doğal ışık tercih et.
Hangi dersin ne kadar çalışılacağına ve hangi günlerde ağırlık verileceğine sen karar ver. Kişisel program öncelik belirlemeyi öğretir, zamanı etkili kullandırır; sosyal hayatı ve dinlenmeyi de düzenlediği için sürdürülebilir olur. Kendi programını kurmak öz güven, bağımsızlık ve öz disiplin kazandırır.
Yeterli uyku ve fiziksel etkinlik motivasyonu ve öğrenme hızını artırır. Çok geç yatmak ya da geç kalkmak verimi ve sağlığı bozar. Dengeli beslen, zararlı alışkanlıklardan uzak dur.
Uzun saatler yerine aralıklı molalarla çalışmak konuyu daha kolay ve kalıcı öğretir. Belirli aralıklarla masadan kalk, kaslarını esnet, zihnini dinlendir; beyin ve omurga birlikte dinlensin.
Her seferinde tek bir konuya odaklan. Konuyu küçük parçalara böl ve bütüne adım adım ilerle. Sesli ve görsel her türlü uyarıcıyı (telefon, müzik, açık sekmeler) çalışma alanından uzak tut.
Okuduğun, dinlediğin ya da izlediğin konuyu kendi cümlelerinle sade bir dille özetle. Özetleri gözden geçirmek hızlı bir konu tekrarıdır.
Konular arasında bağlantı kur, benzetme ve çağrışım yarat. Bir cümleyi defalarca tekrar etmek yerine sana ne anlatmak istediğini incele; anlamak kalıcıdır.
En çok gözden kaçan konu kaynak seçimidir. Tek popüler kaynakla her şeyin öğrenileceği bir yanılgıdır. Farklı kaynaklardan tekrar ezberi ortadan kaldırır, farklı bakış açısı sunar. Ders kitabının yanında makale, video ders ve podcast kullanarak öğrenmeye katılan duyuyu değiştir.
Renk, çizim, şema, fotoğraf ve video kesitleri değerli yardımcılardır. Yeni bilgiyi grafiğe çevirmek ya da görsel araştırmak öğrenmeyi pekiştirir; özellikle soyut kavramları anlaşılır kılar.
Farklı kaynaklardan ve farklı tarzlarda soru çöz. Zor sorularla uğraşmak problem çözme becerini ve konu bilgini derinleştirir. Unutmamak için belirli aralıklarla tekrar et.
Pomodoro Tekniği 1992’de Francesco Cirillo tarafından bulundu; adını İtalyancada domates anlamına gelen “pomodoro”dan alır. Üniversitede odaklanma sorunu yaşayan Cirillo, mutfaktaki domates biçimli zamanlayıcıyla uzun işleri kısa parçalara bölüp aralarda kısa mola vererek konsantrasyonunu artırdı. Her 25 dakikalık çalışmaya 1 pomodoro denir; ardından 5 dakika mola verilir. Görevi bitirmek için 25 dakikayı uzatma, 5 dakikalık molayı internete dalıp uzatma. Kısa molalar başarıyı hızla ödüllendirdiği için motivasyonu artırır.
Çalışılacak tüm dersleri listene ekle.
Zamanlayıcını 25 dakikaya kur.
Süre bitene kadar yalnız çalıştığın dersle ilgili işlere odaklan.
Süre bitince 5 dakikalık kısa mola ver. İlk dört adımı 4 kez tekrarladığında yaklaşık 2 saat verimli çalışmış olursun; ardından 15–30 dakika uzun mola ver.
Çalışma
Mutlaka uyulması gereken kurallar
Cornell Not Alma Tekniği, Cornell Üniversitesi öğrencilerinin okuduğunu ve dinlediğini anlama başarısını artırmak için Walter Pauk tarafından 1949’da geliştirildi. Yaprağın soluna bir çizgi çekilir, sağ tarafa notlar yazılır. Notlar gözden geçirildikten sonra sola bu bilgileri temsil eden anahtar kelimeler yazılır. Sonra sağ taraf kapatılır ve yalnız soldaki anahtarlardan yararlanarak önemli bilgiler hatırlanmaya çalışılır; kolayca hatırlanana kadar sürdürülür. Bu sistem notu saklamaktan çok, etkili çalışma için notları düzenleyen bir rehberdir.
| Adım | Ne yapılır? |
|---|---|
| Kaydetme (record) | Ders sırasında duyduğun uzun cümlelerden yalnız işine yarayacak olanları kaydet. |
| Kısaltma (reduce) | Her şeyi yazmak mümkün değil; kısaltma kullan, sık kullandığın kısaltmaların listesini çıkar. Sol sütundaki anahtar kelimeleri bu aşamada bul. |
| Tekrarlama (recite) | Tekrar, notu okumak değildir. Soldaki anahtar kelimeleri okuyup sana neler ifade ettiğini anlatırsın; konuya ne kadar hâkim olduğunu görürsün. |
| Yansıtma (reflect) | Dinlediklerini anlamlandırarak notlarının doğruluğunu ölçersin: duyduğunu kendi zihninden nasıl yansıttın? |
| Gözden geçirme (review) | En önemli süreçtir. Notlarını okur, bilgilerini günceller ve ne kadarını hatırladığını görürsün. |
| Örnekleme (sample) | Bilgiyi gerçekten öğrendiysen başkasına aktaracak bir örnek verebilirsin. Bu adım öğrenip öğrenmediğini ortaya çıkarır. |
Bilgiyi hafızada uzun süre tutmayı ve gerektiğinde hızla hatırlamayı sağlar. Özellikle sözel bilgisi yoğun derslerde ve yeni dil öğrenirken kullanılır; bilgiyi görsel ve işitsel yollarla zihne kaydeder.
Örnek: Gökkuşağında 7 renk vardır: kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, çivit mavisi, mor. İçinden gökkuşağı çıkan bir kutunun “Renkleri sırayla sayar mısın?” diye sorduğunu, senin de “KuTu, SaYaMMaM.” diye cevap verdiğini hayal et. Cümledeki sessiz harfler (K, T, S, Y, M, M, M) renklerin sırasını verir.
Nobel ödüllü fizikçi Richard Feynman’ın adını taşır: Bir konuyu kavramak için onu başka konularla ilişkilendirmek ya da bir başkasına anlatarak pratik yapmak. Amaç yeni bilgiyi olabildiğince basite indirgeyip kalıcı kılmaktır.
Faydaları: Zor konuları kolaylaştırır, eksik veya hatalı bilgiyi görünür kılar, bilgiyi kalıcı yapar, konuyu tüm ayrıntısıyla öğretir, anlama ve kavramayı geliştirir, sunum becerisi kazandırır ve aktif öğrenme sağlar. Not almak, sesli anlatmak ve tekrar etmek bir konuyu anlamanın üç temel unsurudur.